SPKn m.79 Çerçevesinde Takas Kesinliği ve Öncelikli Ödeme
Tasfiye öncesinde fon paylarının iadesi için talimat veren ve payları PBLK hesabında blokeye alınan yatırımcıların hukuki konumu, takas kesinliği ilkesi çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Safran & Safran olarak görüşümüz; iade talimatı üzerine PBLK kaydı oluşturularak payların blokeye alınmasının, işlemi SPKn m.79 kapsamında korunan bir takas talimatı olarak değerlendirmeyi gerektirdiğidir. Bu yatırımcıların hakkının, fonun sonraki tasfiye bakiyesine katılma hakkından ayrılarak, sonuçlandırılması gereken iade işleminden doğan alacak olarak ele alınması gerektiğini savunuyoruz.
PBLK Kaydının Hukuki Anlamı
Yatırımcı, satış veya iade talimatıyla fondan çıkma iradesini ortaya koyar. Bu talimat üzerine PBLK kaydının oluşturulması ve payların blokeye alınmasıyla, satışa konu paylar yatırımcının serbest tasarrufundan çıkarılarak iade işleminin sonuçlandırılmasına tahsis edilir.
Kanaatimizce bu aşama, yatırımcının yalnızca fondan çıkma isteğini bildirdiği bir emir aşaması olarak görülemez. Talimat, pay blokajıyla birlikte sistemde uygulanmaya başlanmış ve takas sürecine bağlanmıştır. PBLK kaydıyla oluşan bu hukuki durumun, m.79’un takas talimatlarına tanıdığı geri alınamazlık ve iptal edilemezlik korumasından yararlanması gerektiği görüşündeyiz.
Takas Kesinliği Neden Önemlidir?
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 79. maddesi, sermaye piyasası araçlarının takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemlerinin, merkezi takas kuruluşlarının üyeleri hakkında faaliyet durdurma veya tasfiye işlemlerine başlanması durumunda da geri alınamayacağını ve iptal edilemeyeceğini düzenlemektedir.
Düzenlemede yalnızca tamamlanmış işlemlerin değil, takas talimatlarının da korunması önemlidir. Kanaatimizce nakdin henüz yatırımcı hesabına geçmemiş olması, payları iade işlemine tahsis eden PBLK kaydının hukuki etkisini ortadan kaldırmaz. Aksi yaklaşım, tamamlanmış bir ödeme arayarak takas talimatlarının korunmasına ilişkin hükmün etkisini daraltır.
Bu nedenle, fonun ödeme yapamaması veya sonradan tasfiyeye girmesi, PBLK kaydıyla işlem sürecine alınmış iade talimatının sonuçlarını yatırımcı aleyhine geriye çevirmemelidir.
Fon Alacaklılığı ve Öncelikli Ödeme
Fon paylarını iade etmek üzere talimat veren ve payları bu işlem için bloke edilen yatırımcının talebi, fonda kalmaya devam eden yatırımcının tasfiye bakiyesine katılma talebinden farklıdır. İlkinde yatırımcı, sonuçlandırılması gereken iade işleminin karşılığı olan bedelin ödenmesini istemektedir.
Görüşümüze göre PBLK yatırımcısı, bu işlem bakımından fon alacaklısı olarak kabul edilmelidir. Fonun kendi temerrüdü, yatırımcıyı yeniden fonun portföy ve tasfiye riskini üstlenen bir pay sahibi konumuna döndürmemelidir.
Bu hukuki nitelendirmenin sonucu olarak, PBLK yatırımcılarının alacaklarının genel tasfiye bakiyesi paylaşımından önce, tasfiye hesabında oluşan kullanılabilir ilk nakitten karşılanması gerektiğini savunuyoruz. Öncelikli ödeme görüşümüzün dayanağı, m.79 kapsamındaki takas talimatının korunması ve bu talimattan doğan iade yükümlülüğünün yerine getirilmesidir.
Sonuç
Safran & Safran olarak kanaatimiz; iade talimatı üzerine PBLK kaydı oluşturulup payların blokeye alınmasıyla işlemin SPKn m.79 kapsamında korunması gereken takas talimatı niteliğini kazandığı yönündedir.
Bu nedenle PBLK yatırımcılarının, sonuçlandırılması gereken iade işleminden doğan fon alacağının sahibi olarak değerlendirilmesi; alacaklarının genel tasfiye bakiyesi dağıtılmadan önce, kullanılabilir ilk nakitten öncelikle ödenmesi gerektiğini düşünüyoruz.
Bu çalışma Safran & Safran’ın hukuki görüşünü yansıtmaktadır. Somut talepler; TEFAS, MKK, Takasbank ve ilgili yatırım kuruluşu nezdindeki kayıtlar esas alınarak oluşturulmalıdır.
Resmî Kaynak: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, m.79 MKK metni