1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, Türkiye sınırları içinde bulunan bina, arsa ve araziler üzerinden alınan emlak vergisinin usul ve esaslarını düzenleyen temel mevzuattır. Emlak vergisi, servet üzerinden alınan bir yerel vergidir ve belediyelerin önemli gelir kaynaklarından birini oluşturur.
I. KANUNUN AMACI VE KAPSAMI
Emlak Vergisi Kanunu’nun amacı; bina, arsa ve arazilerin vergilendirilmesine ilişkin matrah, oran, mükellefiyet, beyan, tarh ve ödeme usullerini düzenlemektir. Vergi, taşınmazın bulunduğu belediye tarafından tahsil edilir.
Kanun iki ana vergi türünü düzenler:
1. Bina Vergisi
2. Arazi Vergisi (arsa ve arazi)
II. VERGİNİN KONUSU
A. Bina Vergisi:
Türkiye sınırları içinde bulunan mesken, işyeri, fabrika, depo gibi tüm binalar bina vergisine tabidir.
B. Arazi Vergisi:
Arsa ve araziler arazi vergisine tabidir. Belediye sınırları içinde bulunan ve imar planı kapsamında yer alan taşınmazlar arsa sayılır.
III. MÜKELLEF
Emlak vergisinin mükellefi, taşınmazın malikidir. Malik tapu sicilinde kayıtlı olan kişidir.
Aşağıdaki kişiler de mükellef sayılır:
– İntifa hakkı sahibi (malik gibi sorumludur),
– Malik yoksa taşınmaza malik gibi tasarruf edenler.
Paylı mülkiyette her paydaş hissesi oranında sorumludur. Elbirliği mülkiyetinde ise ortaklar müteselsilen sorumludur.
IV. MATRAH VE ORAN
Emlak vergisinin matrahı, taşınmazın vergi değeridir. Vergi değeri; arsa ve arazilerde takdir komisyonlarınca belirlenen birim değerler esas alınarak hesaplanır. Binalarda ise arsa payı değeri ile bina inşaat maliyet bedeli birlikte dikkate alınır.
Vergi oranları:
Bina Vergisi:
– Meskenlerde binde 1
– Diğer binalarda binde 2
Arazi Vergisi:
– Arazide binde 1
– Arsada binde 3
Büyükşehir belediye sınırları içinde bu oranlar %100 artırımlı uygulanır.
V. BEYANNAME
Emlak vergisinde kural olarak beyan esası uygulanmaktadır. Taşınmazın edinilmesi, yeni inşaat yapılması veya kullanım amacının değişmesi halinde mükellef tarafından ilgili belediyeye bildirim yapılması gerekir.
Bildirim, taşınmazın edinildiği yılı takip eden yılın başından itibaren verilmelidir. Süresinde bildirim yapılmazsa idarece tespit edilerek re’sen tarhiyat yapılabilir.
VI. TARH VE TAHAKKUK
Emlak vergisi, belediye tarafından yıllık olarak tarh ve tahakkuk ettirilir. Vergi değeri dört yılda bir takdir komisyonlarınca yeniden belirlenir. Ara yıllarda yeniden değerleme oranına göre artış uygulanır.
Eksik beyan veya hiç beyan edilmemesi halinde idarece tarh yapılabilir. Bu durumda vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulanır.
VII. ÖDEME ZAMANI
Emlak vergisi yılda iki taksit halinde ödenir:
– 1. taksit: Mart, Nisan ve Mayıs aylarında
– 2. taksit: Kasım ayında
Mükellef isterse vergiyi tek seferde de ödeyebilir.
VIII. MUAFİYET VE İSTİSNALAR
Kanunda bazı muafiyet ve istisnalar düzenlenmiştir:
– Devlete ait binalar,
– Köylerde bulunan bazı yapılar,
– Tek meskeni olan emekliler, engelliler, şehit yakınları ve gaziler için belirli şartlarla sıfır oranlı vergi uygulaması,
– Yeni inşa edilen bazı binalar için geçici muafiyet.
IX. ZAMANAŞIMI
Emlak vergisinde tarh zamanaşımı genel olarak 5 yıldır. Süresinde tarh ve tahakkuk ettirilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar.
Tahsil zamanaşımı da 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre 5 yıldır. Zamanaşımı; ödeme, haciz, tebligat gibi işlemlerle kesilebilir.
X. CEZA VE YAPTIRIMLAR
Eksik veya yanlış bildirim yapılması halinde vergi ziyaı cezası uygulanır. Süresinde ödenmeyen vergiler için gecikme zammı hesaplanır. Tahsil sürecinde 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, taşınmaz mallar üzerinden alınan yerel bir servet vergisini düzenlemektedir. Verginin mükellefi taşınmazın malikidir. Beyan ve bildirim yükümlülüğü önemli olup eksik beyan idari yaptırıma yol açar. Vergi yıllık olarak tarh edilir ve iki taksitte ödenir. Tarh ve tahsil zamanaşımı süreleri genel olarak 5 yıl olup belediyeler tarafından takip edilir. Emlak vergisi, yerel yönetimlerin mali kaynakları içinde önemli bir yer tutmaktadır.